Động từ khiếm khuyết chủ quan nâng cao: sollen, wollen & phủ định (Subjektive Modalverben)
Mở rộng động từ khuyết thiếu chủ quan C1: phân biệt sollen (tin đồn/nguồn khác) với wollen (chủ ngữ tự khẳng định), phủ định kann nicht và Infinitiv Perfekt.
Mục lục bài học
1. Mở rộng từ B2 lên sắc thái tường thuật và loại trừ ở C1
Ở bài Động từ khuyết thiếu mang nghĩa chủ quan (B2), bạn đã nắm thang phỏng đoán với muss, dürfte và mag. Lên trình độ C1, bạn làm chủ ba mảng quan trọng bậc nhất trong báo chí và lập luận học thuật:
- „sollen“ (chủ quan): tường thuật lời đồn, nguồn tin thứ ba chưa xác thực (“người ta nói rằng / được cho là…”).
- „wollen“ (chủ quan): tường thuật lời khẳng định của chính chủ ngữ về bản thân họ — kèm sắc thái nghi ngờ của người nói (“tự nhận là / khẳng định rằng mình…”).
- „kann nicht / unmöglich“ (chủ quan): bác bỏ hoàn toàn một giả thuyết nhờ bằng chứng loại trừ (“không thể nào đã…”).
2. Bảng phân biệt sắc thái các Modalverben chủ quan C1
| Modalverb | Nguồn gốc nhận định | Sắc thái người nói | Ví dụ (kèm Infinitiv Perfekt) |
|---|---|---|---|
| sollen (soll / sollen) | Người khác / Báo chí / Lời đồn (không phải chủ ngữ tự nói) | Giữ khoảng cách, chưa kiểm chứng („so ein Zeitungsbericht“, „doch Belege fehlen“) | „Die Burg soll im 12. Jahrhundert erbaut worden sein.“ |
| wollen (will / wollen) | Chính chủ ngữ tự khẳng định về mình (chủ ngữ bắt buộc là NGƯỜI!) | Người nói tỏ ý hoài nghi lời khẳng định đó | „Beide Spieler wollen den Ball nicht berührt haben.“ |
| können + nicht / unmöglich | Bằng chứng ngoại phạm / Dữ liệu | Loại trừ hoàn toàn khả năng đó | „Er kann den Einbruch unmöglich begangen haben.“ |
| müssen (muss / müssen) | Bằng chứng logic mạnh | Kết luận gần như chắc chắn | „Es muss ein Fehler vorgelegen haben.“ |
| dürften (dürfte / dürften) | Dấu hiệu, dự báo, xét nghiệm | Phỏng đoán có cơ sở, thận trọng | „Die Patientin dürfte die Medikamente nicht genommen haben.“ |
| mögen (mag / mögen) | Nhượng bộ trước khi phản biện | Thừa nhận có thể đúng, thường nối „aber“ | „Ihr Verhalten mag nicht fair gewesen sein, aber…“ |
Mẹo phân biệt tức thì giữa „sollen“ và „wollen“ (hay ra thi C1 nhất!)
- Kiểm tra chủ ngữ của câu:
- Nếu chủ ngữ là vật, địa điểm, tác phẩm (như Der neue Bahnhof, Die Burg, Das Gemälde) → vật không thể tự nói được, nên chọn „sollen“, loại „wollen“!
- Nếu chủ ngữ là con người → đọc ngữ cảnh xem chính người đó tự tuyên bố („wollen“) hay người khác / báo chí nói về họ („sollen“).
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Der neue Bahnhof soll der teuerste Europas gewesen sein, so ein Zeitungsbericht.“ — “Nhà ga mới được cho là đắt nhất châu Âu, theo một bài báo.” (Nguồn báo chí, chủ ngữ là vật → „soll“.)
- „Die Burg soll im 12. Jahrhundert erbaut worden sein, doch Belege fehlen.“ — “Lâu đài được cho là đã xây vào thế kỷ 12, nhưng thiếu bằng chứng.” (Bị động quá khứ: „erbaut worden sein“.)
- „Das Gemälde soll ein Original von Rembrandt sein, jedenfalls behauptet das der Händler.“ — “Bức tranh được cho là bản gốc của Rembrandt, ít nhất là người bán tranh khẳng định như vậy.”
- „Beide Spieler wollen den Ball nicht berührt haben, doch der Schiedsrichter sah es anders.“ — “Cả hai cầu thủ đều khẳng định không chạm bóng, nhưng trọng tài nhìn nhận khác.” (Chính chủ ngữ khẳng định, người nói nghi ngờ → „wollen“.)
- „Es kann nicht an der Software gelegen haben, denn alle Tests waren fehlerfrei.“ — “Không thể là do phần mềm, vì mọi bài kiểm tra đều không có lỗi.” (Loại trừ nguyên nhân quá khứ.)
- „Der Angeklagte war zur Tatzeit in Wien; er kann den Einbruch unmöglich begangen haben.“ — “Bị cáo đang ở Wien vào thời điểm gây án; anh ta không thể nào đã thực hiện vụ đột nhập.”
- „Bei dem Unfall muss ein Fehler im Bremssystem vorgelegen haben.“ — “Trong vụ tai nạn hẳn đã có lỗi ở hệ thống phanh.” („vorliegen“ tạo Perfekt với „haben“ → „vorgelegen haben“.)
- „Die Patientin dürfte ihre Medikamente seit Wochen nicht mehr genommen haben, wie die Laborwerte nahelegen.“ — “Bệnh nhân có lẽ đã nhiều tuần không dùng thuốc, như các chỉ số xét nghiệm gợi ý.”
- „Angesichts der Wettervorhersage dürfte das Fest ins Wasser fallen.“ — “Với dự báo thời tiết như vậy, buổi tiệc nhiều khả năng sẽ bị hủy vì mưa.”
- „Ihr Verhalten damals mag nicht ganz fair gewesen sein, aber ich will sie nicht verurteilen.“ — “Cách cư xử của cô ấy hồi đó có thể không hoàn toàn công bằng, nhưng tôi không muốn lên án cô ấy.”
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Dùng „wollen“ với chủ ngữ vô tri: Viết „Das Gemälde will ein Original sein“ là sai hoàn toàn vì bức tranh không thể tự khẳng định điều gì. Phải dùng „soll“.
- Nhầm „muss nicht“ làm phủ định của „muss“ suy đoán: Phủ định của „Es muss an der Software gelegen haben“ (chắc chắn do phần mềm) KHÔNG phải „muss nicht“, mà là „kann nicht / kann unmöglich“ (không thể nào do phần mềm)!
- Dịch „soll … sein“ sang nghĩa “nên là”: Trong câu có cụm trích nguồn („so ein Zeitungsbericht“, „angeblich“, „doch Belege fehlen“), „sollen“ mang nghĩa tường thuật “được cho là”, không phải lời khuyên.
- Quên chọn đúng trợ động từ
haben / seintrong Infinitiv Perfekt: Lưu ý „liegen / vorliegen“ dùnghaben(gelegen haben,vorgelegen haben), còn „sein“ và bị động dùngsein(gewesen sein,erbaut worden sein).
5. Tóm tắt nhanh
- sollen = người khác / truyền thông nói (được cho là); wollen = chính chủ ngữ (người) tự khẳng định (tự nhận là).
- Phủ định mạnh nhất của suy đoán là
kann nicht / kann unmöglich, không phảimuss nicht. - Suy đoán quá khứ luôn kết thúc bằng Infinitiv Perfekt (
Partizip II + haben / sein / worden sein).
Thực hành ngay sau khi đọc lý thuyếtCòn 10/10 câu học thử
Luyện thử 10 câu chủ đề “Động từ khiếm khuyết chủ quan nâng cao: sollen, wollen & phủ định (Subjektive Modalverben)”
Kiểm tra ngay mức độ nắm bài với 10 câu hỏi trắc nghiệm & điền từ có giải thích tiếng Việt chi tiết. Ứng dụng DeutschQuiz có trọn bộ 100 câu riêng cho chủ đề này.
Hoặc tải app để luyện toàn bộ 100 câu ngoại tuyến: