Cấu trúc câu phức & liên từ hai phần (Komplexe Sätze)
Cách dùng các liên từ kép cốt lõi ở B2: entweder … oder, weder … noch, nicht nur … sondern auch, sowohl … als auch và cấu trúc tỷ lệ je … desto.
Mục lục bài học
1. Liên từ hai phần giúp câu phức B2 mạch lạc hơn
Ở trình độ B2, thay vì nối câu bằng những từ đơn lẻ như „und“ hay „oder“, bạn sử dụng liên từ hai phần (zweiteilige Konnektoren) để nhấn mạnh quan hệ song song, lựa chọn loại trừ, phủ định kép hoặc quan hệ tỷ lệ tăng tiến giữa hai vế câu.
2. Bảng 5 cặp liên từ hai phần nền tảng ở B2
| Cặp liên từ | Nghĩa tiếng Việt | Quan hệ ngữ nghĩa | Lưu ý trật tự từ |
|---|---|---|---|
| entweder … oder | hoặc là … hoặc là … | Lựa chọn loại trừ (chỉ 1 trong 2) | Sau „entweder“ đầu câu: có thể đảo động từ („Entweder gehen wir…“) hoặc vị trí 0 („Entweder du kaufst…“). Sau „oder“ luôn là vị trí 0! |
| weder … noch | không … cũng không … | Phủ định kép cả hai vế | Không thêm „nicht/kein“ nữa! Khi nối 2 mệnh đề, động từ chia đứng ngay sau „weder“ và „noch“. |
| nicht nur …, sondern auch | không những … mà còn … | Bổ sung tăng cường | Có dấu phẩy trước „sondern“; vế sau mở rộng thông tin tích cực hoặc nhấn mạnh hơn. |
| sowohl … als auch | vừa … vừa … / cả … lẫn … | Liệt kê song song (cả hai đều đúng) | Chủ yếu nối hai thành phần câu (danh từ, tính từ, cụm giới từ); không có dấu phẩy giữa hai vế. |
| je + Komparativ …, desto + Komparativ … | càng … càng … | Quan hệ tỷ lệ | Vế „je“ là mệnh đề phụ (động từ ở cuối); vế „desto“ là mệnh đề chính (desto + so sánh hơn đứng Vị trí 1, động từ chia đứng ngay Vị trí 2!). |
Điểm then chốt của cấu trúc „je …, desto …“
Cấu trúc này có trật tự từ đặc trưng rất hay ra trong đề thi B2:
Je + so sánh hơn + Chủ ngữ + … + Động từ chia (cuối vế 1) , desto + so sánh hơn + Động từ chia (Vị trí 2) + Chủ ngữ + …
Ví dụ: „Je mehr ich lerne, desto schneller verstehe ich die Themen.“
- Vế 1 („je“): động từ „lerne“ đứng cuối mệnh đề.
- Vế 2 („desto“): cụm „desto schneller“ chiếm trọn vị trí 1 nên động từ „verstehe“ đứng ngay liền sau „schneller“, rồi mới tới chủ ngữ „ich“!
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Entweder gehen wir ins Kino, oder bleiben wir zu Hause.“ — “Hoặc chúng ta đi xem phim, hoặc chúng ta ở nhà.”
- „Entweder schläfst du früh, oder du bist am nächsten Tag müde.“ — “Hoặc bạn đi ngủ sớm, hoặc bạn sẽ mệt vào ngày hôm sau.”
- „Entweder lassen wir die Möbel so, oder wir verändern alles.“ — “Hoặc chúng tôi để đồ đạc như vậy, hoặc thay đổi tất cả.”
- „Entweder du kaufst es sofort, oder du wartest auf den nächsten Rabatt.“ — “Hoặc bạn mua ngay bây giờ, hoặc chờ đợi đợt giảm giá tiếp theo.”
- „Er trinkt weder Bier noch Wein, weil er keinen Alkohol mag.“ — “Anh ấy không uống bia cũng không uống rượu vì không thích cồn.” (Phủ định kép: không thêm „kein“ hay „nicht“.)
- „Ich kann weder die Prüfung bestehen noch die Hausaufgaben rechtzeitig abgeben.“ — “Tôi không thể vượt qua kỳ thi cũng như không thể nộp bài tập đúng hạn.”
- „Weder die Mitarbeiter noch die Chefs waren zufrieden mit dem Ergebnis.“ — “Cả nhân viên và sếp đều không hài lòng với kết quả.”
- „Er hat nicht nur einen Reiseführer, sondern auch eine Karte dabei.“ — “Anh ấy không chỉ mang theo một cuốn sách hướng dẫn du lịch, mà còn một tấm bản đồ.”
- „Je mehr ich lerne, desto schneller verstehe ich die Themen.“ — “Càng học nhiều, tôi càng hiểu nhanh các chủ đề.”
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Thêm phủ định „nicht / kein“ vào câu đã có „weder … noch“: Do tiếng Việt dịch là “không uống bia cũng không uống rượu”, nhiều bạn viết sai „Er trinkt nicht weder Bier noch Wein“. Bản thân „weder … noch“ đã mang nghĩa phủ định hoàn toàn rồi — tuyệt đối không thêm „nicht“ hay „kein“.
- Đặt sai vị trí động từ trong vế „desto“: Rất nhiều người viết „Je mehr ich lerne, desto schneller ich verstehe die Themen“. Phải đưa động từ chia đứng ngay sau cụm „desto + so sánh hơn“: „desto schneller verstehe ich…“.
- Quên dạng so sánh hơn (Komparativ) sau „je“ và „desto“: Không viết „Je viel ich lerne, desto schnell…“; bắt buộc dùng so sánh hơn: „Je mehr …, desto schneller …“.
- Nhầm „sondern auch“ thành „aber auch“ trong cặp „nicht nur …“: Khi đi với „nicht nur“, vế sau chuẩn mực luôn là „sondern auch“ (có dấu phẩy trước „sondern“).
5. Tóm tắt nhanh
- Nhớ 5 cặp cố định B2: entweder … oder, weder … noch, nicht nur …, sondern auch, sowohl … als auch, je … desto.
- weder … noch tự mang nghĩa phủ định → không dùng thêm „nicht / kein“.
- je + Komparativ (động từ cuối), desto + Komparativ + Động từ chia + Chủ ngữ.
- Xem mở rộng các liên từ kép nâng cao („zwar … aber“, „insofern … als“, „so … dass“, „mal … mal“) ở bài Liên từ kép (C1).
- Xem thêm chi tiết hai nhóm liên từ quan trọng ở B2: Mệnh đề điều kiện (B2) và Mệnh đề chỉ kết quả (B2).
Luyện thử 10 câu chủ đề “Cấu trúc câu phức & liên từ hai phần (Komplexe Sätze)”
Kiểm tra ngay mức độ nắm bài với 10 câu hỏi trắc nghiệm & điền từ có giải thích tiếng Việt chi tiết. Ứng dụng DeutschQuiz có trọn bộ 319 câu riêng cho chủ đề này.