Mệnh đề quan hệ với giới từ, was và wo
Cách dùng giới từ + đại từ quan hệ, dạng wo(r)- và quy tắc chọn was hoặc wo sau alles, nichts, etwas, so sánh nhất và danh từ chỉ nơi chốn.
Mục lục bài học
1. Giới từ + Đại từ quan hệ (Präposition + Relativpronomen)
Khi động từ trong mệnh đề quan hệ đi kèm một giới từ cố định (như „warten auf“, „sprechen über“, „sich freuen auf“, „helfen bei“), giới từ luôn đứng ngay trước đại từ quan hệ. Cách (Akkusativ, Dativ, Genitiv) của đại từ quan hệ do giới từ đó quyết định, còn giống và số phụ thuộc vào danh từ đứng trước dấu phẩy.
| Động từ + giới từ | Danh từ đi trước | Mệnh đề quan hệ đúng |
|---|---|---|
| warten auf (+ Akk) | der Bus (m) | „Das ist der Bus, auf den ich seit zehn Minuten warte.“ |
| sich interessieren für (+ Akk) | das Thema (n) | „Das ist das Thema, für das er sich sehr interessiert.“ |
| sprechen mit (+ Dat) | die Kollegin (f) | „Das ist die Kollegin, mit der ich gestern gesprochen habe.“ |
| teilnehmen an (+ Dat) | die Kurse (pl) | „Das sind die Kurse, an denen wir teilnehmen.“ |
Nhắc lại 4 ô khác biệt của Relativpronomen: So với „der/die/das“, đại từ quan hệ khác ở Dativ số nhiều („denen“) và Genitiv („dessen, deren, dessen, deren“).
2. Khi nào dùng đại từ quan hệ „was“ và dạng „wo(r)-“?
Không phải lúc nào mệnh đề quan hệ cũng dùng „der / die / das“. Bạn bắt buộc dùng „was“ trong 5 trường hợp quan trọng sau:
| Tiền ngữ đứng trước dấu phẩy | Đại từ quan hệ | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đại từ bất định: alles, nichts, etwas, manches, vieles, weniges | was | „Das ist alles, was ich darüber weiß.“ |
| Đại từ chỉ định trung tính: das, dasselbe | was | „Das, was du sagst, klingt sehr logisch.“ |
| Tính từ danh từ hóa ở so sánh nhất | was | „Es war das Beste, was mir passieren konnte.“ |
| Thay cho cả mệnh đề chính phía trước | was | „Er hat die Prüfung bestanden, was uns alle freut.“ |
| Tiền ngữ trên + giới từ (chỉ sự vật/sự việc) | wo(r)- + giới từ | „Es gibt vieles, worüber wir sprechen müssen.“ |
Quy tắc nối wo(r)-: nếu giới từ bắt đầu bằng nguyên âm (an, auf, aus, in, über, um), chèn thêm -r- → woran, worauf, woraus, worin, worüber, worum; nếu bắt đầu bằng phụ âm, ghép trực tiếp → womit, wovon, wofür, wobei. (Lưu ý: với người, luôn dùng giới từ + Relativpronomen, không dùng „wo(r)-“.)
3. Mệnh đề quan hệ chỉ nơi chốn với „wo“
Khi nhắc tới tên địa danh không có mạo từ (thành phố, quốc gia) hoặc trạng từ chỉ nơi chốn („dort, überall, irgendwo“), tiếng Đức dùng „wo“ (hoặc „wohin“ nếu chỉ hướng đến, „woher“ nếu chỉ xuất xứ):
- Tên thành phố/quốc gia không mạo từ: „Das ist Berlin, wo ich drei Jahre studiert habe.“
- Địa danh có mạo từ („die Schweiz, die Stadt, das Hotel“) có thể dùng „in dem / in der“ (chuẩn văn viết) hoặc „wo“ (tự nhiên trong giao tiếp): „Das Hotel, in dem / wo wir übernachtet haben, war ruhig.“
4. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Der Freund, auf den ich warte, kommt aus Hamburg.“ — “Người bạn mà tôi đang chờ đến từ Hamburg.” („warten auf“ + Akkusativ, „der Freund“ → „auf den“.)
- „Die Prüfung, vor der viele Angst haben, war gar nicht so schwer.“ — “Kỳ thi mà nhiều người lo sợ thực ra không quá khó.” („Angst haben vor“ + Dativ, „die Prüfung“ → „vor der“.)
- „Die Menschen, mit denen ich zusammenarbeite, sind sehr hilfsbereit.“ — “Những người mà tôi làm việc cùng rất sẵn lòng giúp đỡ.” („mit“ + Dativ số nhiều → „mit denen“.)
- „Gibt es etwas, was ich für dich tun kann?“ — “Có điều gì tôi có thể làm cho bạn không?” (Sau „etwas“ luôn dùng „was“.)
- „Sie hat mir das Schönste geschenkt, was ich je bekommen habe.“ — “Cô ấy đã tặng tôi món quà đẹp nhất mà tôi từng nhận được.” (Sau so sánh nhất danh từ hóa → „was“.)
- „Der Zug fiel aus, was unsere ganze Planung durcheinanderbrachte.“ — “Chuyến tàu bị hủy, điều đó làm đảo lộn toàn bộ kế hoạch của chúng tôi.” („was“ thay cho cả mệnh đề trước.)
- „Das ist genau das, worauf ich mich am meisten freue.“ — “Đó chính xác là điều mà tôi mong chờ nhất.” („sich freuen auf“ + „das“ → „worauf“.)
- „Im Sommer reisen wir wieder nach Wien, wo meine Tante wohnt.“ — “Mùa hè chúng tôi lại đi Vienna, nơi dì tôi đang sống.” (Thành phố không mạo từ → „wo“.)
5. Lỗi thường gặp của người Việt
- Dùng „das“ thay vì „was“ sau „alles, nichts, etwas“: Tuyệt đối không viết „alles, das ich weiß“. Sau các đại từ bất định trung tính luôn dùng „was“: „alles, was ich weiß“.
- Đặt giới từ ở cuối mệnh đề quan hệ như tiếng Anh: Tiếng Anh có thể nói “the friend I am waiting for”, nhưng trong tiếng Đức giới từ không bao giờ đứng cuối câu. Phải đặt giới từ ngay sau dấu phẩy: „der Freund, auf den ich warte“.
- Dùng „worüber / womit“ khi nói về người: „worüber / womit“ chỉ dùng cho sự việc, vật hoặc mệnh đề. Với người, bắt buộc dùng giới từ + đại từ quan hệ: „die Kollegin, mit der ich spreche“ (không phải „womit ich spreche“).
6. Tóm tắt nhanh
- Giới từ luôn đứng ngay trước đại từ quan hệ và quyết định cách; danh từ tiền ngữ quyết định giống và số.
- Dùng was sau „alles, nichts, etwas, das“, sau so sánh nhất danh từ hóa và khi thay cho cả mệnh đề; kết hợp giới từ thành wo(r)-.
- Dùng wo / wohin / woher cho địa danh không có mạo từ và các từ như „dort, überall“.
- Ôn lại nền tảng mệnh đề quan hệ ở Mệnh đề quan hệ (B1) và Động từ đi với giới từ (C1).
Củng cố “Mệnh đề quan hệ với giới từ, was và wo” mỗi ngày trên điện thoại
Bài viết này là tài liệu lý thuyết miễn phí trên web. Tải ứng dụng DeutschQuiz cho iOS và Android để luyện 15.500+ câu hỏi ngữ pháp và 6.900+ thẻ từ vựng ngoại tuyến.