Động từ tách (Trennbare Verben)
Cách nhận biết tiền tố tách được trong tiếng Đức (ab-, an-, auf-, aus-, ein-, mit-, zurück-), quy tắc tách khung câu và ví dụ thực tế.
Mục lục bài học
1. Động từ tách (Trennbare Verben) hoạt động thế nào?
Trong tiếng Đức, nhiều động từ được ghép từ một tiền tố (Präfix) và một động từ gốc, chẳng hạn „aufräumen“ (dọn dẹp), „anfangen“ (bắt đầu), „mitbringen“ (mang theo), „ausmachen“ (tắt).
Khi chia động từ tách ở thì hiện tại (Präsens) hoặc quá khứ đơn (Präteritum) trong câu chính, hai phần tách ra tạo thành khung câu (Satzklammer):
Chủ ngữ (1) + Động từ gốc đã chia (2) + Tân ngữ / Trạng từ ở giữa + Tiền tố (cuối mệnh đề chính)
Ví dụ: „Ich räume das Zimmer auf.“ (“Tôi dọn phòng.”) Nếu trong câu có liên từ đẳng lập như „und“ nối hai vế chính, tiền tố vẫn đứng cuối vế thứ nhất: „Ich räume das Zimmer auf und gehe dann schlafen.“
Khi nào động từ tách KHÔNG tách?
- Khi đi cùng động từ khuyết thiếu (Modalverb): động từ tách giữ nguyên liền khối ở cuối câu: „Ich muss mein Zimmer aufräumen.“
- Trong mệnh đề phụ (Nebensatz): động từ chia xuống cuối câu nên nhập lại liền nhau: „…, weil ich das Zimmer aufräume.“
2. Bảng tiền tố tách được và không tách được hay gặp
Dấu hiệu phát âm rất hữu ích: tiền tố tách được luôn nhận trọng âm chính (ví dụ: AUF-räumen, AN-fangen, MIT-bringen). Ngược lại, nhóm tiền tố không tách được không mang trọng âm.
| Loại tiền tố | Các tiền tố tiêu biểu | Ví dụ động từ | Câu ví dụ ở Präsens |
|---|---|---|---|
| Tách được (nhấn trọng âm) | ab-, an-, auf-, aus-, ein-, mit-, nach-, vor-, zu-, zurück-, fern-, fertig- | „aufräumen“, „anfangen“, „ausgehen“, „mitbringen“, „zurückkommen“, „fertigmachen“ | „Ich bringe die Blumen mit.“ |
| Không tách được (không nhấn) | be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer- | „besuchen“, „bekommen“, „verstehen“, „erzählen“ | „Ich besuche einen Freund.“ |
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Ich räume das Zimmer auf und gehe dann schlafen.“ — “Tôi dọn phòng rồi đi ngủ.” („aufräumen“ tách „räume“ ở vị trí 2 và „auf“ cuối vế chính.)
- „Er macht jeden Abend seine Hausaufgaben fertig.“ — “Anh ấy hoàn thành bài tập về nhà mỗi tối.” („fertigmachen“ tách „fertig“ ra cuối câu.)
- „Wann räumst du deine Sachen auf?“ — “Khi nào bạn dọn dẹp đồ đạc của bạn?” (Trong câu hỏi W, động từ vẫn ở vị trí 2, tiền tố ở cuối câu hỏi.)
- „Wir fangen die Hausaufgaben an und lernen für die Prüfung.“ — “Chúng tôi bắt đầu làm bài tập về nhà và học cho kỳ thi.”
- „Wir sehen die Berichte an und analysieren die Daten.“ — “Chúng tôi xem xét các báo cáo và phân tích dữ liệu.”
- „Wir räumen die Wohnung auf und putzen danach das Bad.“ — “Chúng tôi dọn dẹp căn hộ và sau đó lau phòng tắm.”
- „Ich gehe heute Abend aus und besuche einen Freund.“ — “Tôi ra ngoài tối nay để thăm một người bạn.”
- „Ich komme spät nach Hause zurück.“ — “Tôi về nhà muộn.”
- „Ich bringe die Blumen mit.“ — “Tôi mang theo hoa.”
- „Du machst das Licht aus, wenn es hell ist.“ — “Bạn tắt đèn khi trời sáng.” (Tiền tố „aus“ đứng cuối mệnh đề chính, ngay trước dấu phẩy mở mệnh đề „wenn“.)
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Quên tách tiền tố trong câu trần thuật: Người mới học dễ viết „Ich aufräume das Zimmer“ hoặc „Ich mitbringe die Blumen“. Trong câu chính ở Präsens, bắt buộc phải tách: „Ich räume das Zimmer auf.“
- Đặt tiền tố tách ở tận cuối toàn bộ câu ghép thay vì cuối vế chính: Trong câu có „und“ hoặc „wenn“, tiền tố phải đứng cuối mệnh đề chứa nó, ví dụ „Du machst das Licht aus, wenn es hell ist“ (không đẩy „aus“ sang sau „ist“).
- Tách nhầm động từ có tiền tố không tách được: „besuchen“ (thăm) và „verstehen“ (hiểu) thuộc nhóm tiền tố be-, ver- nên không bao giờ tách (viết „Ich besuche einen Freund“, không viết „Ich suche einen Freund be“).
- Quên đổi nguyên âm gốc ở động từ mạnh có tiền tố tách: „anfangen“ (gốc „fangen“) và „ansehen“ (gốc „sehen“) vẫn đổi nguyên âm ở ngôi „du / er/sie/es“: „Der Film fängt um 8 Uhr an“, „Er sieht den Bericht an“.
5. Tóm tắt nhanh
- Tiền tố tách được (ab-, an-, auf-, aus-, ein-, mit-, zu-, zurück-…) luôn mang trọng âm.
- Trong câu chính ở Präsens: động từ gốc chia ở vị trí 2, tiền tố đứng cuối vế chính.
- Khi đi với Modalverb hoặc trong Nebensatz, động từ tách viết liền lại thành một từ.
- Nhóm tiền tố be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer- tuyệt đối không tách.
Luyện thử 10 câu chủ đề “Động từ tách (Trennbare Verben)”
Kiểm tra ngay mức độ nắm bài với 10 câu hỏi trắc nghiệm & điền từ có giải thích tiếng Việt chi tiết. Ứng dụng DeutschQuiz có trọn bộ 393 câu riêng cho chủ đề này.